Zagadnienia


♣ Skały i minerały Wzgórz Strzelińskich
♣ Dolina Krynki
♣ Jak przewidzieć pogodę?

Witamy w Centrum Edukacyjnym "Dolina Krynki"

Na naszych stronach będzimy starali się przedstawiać ciekawe materiały edukacyjne z różnych dziedzin.
Oferujemy również możliwość przeprowadzenie terenowych zajęć dydaktycznych na terenie naszego ośrodka,
a także na obszarze Wzgórz Strzelińskich.

 

JAK PRZEWIDZIEĆ POGODĘ?

Zajęcia ze współczesnych i "ludowych" metod przewidywania pogody

Procesy pogodowe nieuchronnie wpływają na nasze zdrowie i życie, decydują o szeregu procesów fizycznych w przyrodzie, o funkcjonowaniu ekosystemów i o zjawiskach społeczno-gospodarczych na świecie. Zbiorowe doświadczenie klęsk żywiołowych, jakie dotykały nasz kraj w ostatnich dekadach (powodzie, fale upałów, gwałtowne ataki zimy), skłania do wniosku, że nadal zbyt mało wiemy o mechanizmach rządzących przyrodą, ale też często nie rozumiemy informacji o stanie środowiska i nie potrafimy z niej korzystać. Spróbujmy zrozumieć zachodzące zjawiska, a informacje o pogodzie wykorzystać dla siebie.

Współczesna technika sprawiła, że sposoby obserwowania i rejestrowania zjawisk pogodowych wykroczyły daleko poza standardowe, manualne metody. Niezbędna stała się ścisła wiedza inżynieryjno-techniczna w zakresie elektroniki pomiarowej urządzeń naziemnych i tych w przestrzeni powietrznej/kosmicznej, wiedza informatyczna o sposobach przetwarzania i technikach analizy wyników pomiarów naziemnych i obrazów satelitarnych, czy też wiedza telekomunikacyjna o skutecznym i szybkim przekazywaniu oraz wymianie informacji.

Pierwsze instrumentalne obserwacje meteorologiczne na ziemiach polskich rozpoczęto w XVII wieku w Warszawie (florentyńska sieć meteorologiczna zorganizowana przez księcia Toskanii, Ferdynanda II). Najdłuższe serie pomiarowe pochodzą z Krakowa (1825, Jan Śniadecki) oraz niemiecka z Wrocławia (1791). Obserwowanie pogody tylko z powierzchni ziemi ogranicza naszą wiedzę o przebiegu procesów fizycznych w atmosferze. Dlatego prowadzi się też pomiary procesów meteorologicznych, które zachodzą wiele kilometrów powyżej nas. Służą do tego balony meteorologiczne wykonujące tzw. sondaże aerologiczne. W Polsce takie pomiary wykonywane są dwa razy na dobę (o północy i w południe) we Wrocławiu, Legionowie i Łebie.
       

"Ludowe" metody przewidywania pogody

Niekoniecznie musisz być wykształconym meteorologiem czy starym góralem, żeby przewidywać, jaka czeka nas pogoda. Wystarczy przyjrzeć się przyrodzie. Są znaki, które pomagają się orientować w tym, co przyniesie natura. Od wielu stuleci ludzie starali się prognozować pogodę. Obserwowali kolor nieba, chmury, zachowanie zwierząt, reakcje roślin na zmianę aury. Istnieje wiele przysłów i powiedzeń, wiążących lokalne zjawiska ze zmianami pogody. Mówi się na przykład, że nisko przelatujące jaskółki to oznaka zbliżającego się deszczu, czerwone niebo o zachodzie słońca zwiastuje silny wiatr następnego dnia. Wiele roślin i zwierząt w charakterystyczny sposób reaguje na zmiany pogody, np. szyszki sosnowe otwierają się w suche dni, natomiast gdy ma przyjść deszcz - zamykają się. Dziś znamy o wiele pewniejsze metody przewidywania pogody, ale mimo to wciąż polegamy na prognozach ludowych, np. góralskich, które, choć nie powstają na podstawie rzetelnych badań atmosfery, to jednak stoją za nimi doświadczenia wielu pokoleń.

Pogodę bezdeszczową, ładną z umiarkowanymi wiatrami zapowiadają:
 
Pogodę pochmurną i wietrzną
zapowiadają:
♦ czysty i jasny widnokrąg podczas wschodu Słońca
♦ czysty ("niski" - za widnokrąg bez chmur), żółty zachód Słońca
♦ po zachodzie Słońca barwa nieba o odcieniu złotym
♦ jasny wschód księżyca w czasie pełni
♦ niezbyt intensywnie świecenie gwiazd

SŁOŃCE, KSIĘŻYC, GWIAZDY
♦ krwistoczerwony wschód lub zachód Słońca
♦ "wysoki" (za ławicą chmur) wschód lub zachód Słońca
♦ halo (pierścień) wokół księżyca lub Słońca
♦ czerwona tarcza księżyca
♦ silnie świecenie (migotanie) gwiazd
♦ w lecie wiatr ze wschodu i z północy
♦ po bezwietrznej nocy wiatr wzmaga się w południe i cichnie wieczorem
♦ pionowe unoszenie się dymu
WIATR
♦ nagła zmiana kierunku wiatru z południowego na zachodni
♦ wzrost siły wiatru pod wieczór i w nocy
♦chmury poruszają się w innym kierunku niż niż wieje wiatr przy powierzchni ziemi
♦ przy pogodzie bezwietrznej dym ścielący się po ziemi

♦ obfita rosa rano i wieczorem
♦ mgła powstająca wieczorem w dolinach, w ciągu nocy zwiększa się, a zanika rankiem po wschodzie Słońca
♦ tęcza o zachodzie słońca oznacza, że deszcz ustępuje
♦ w nocy w dolinach jest chłodniej niż na wzniesieniach
♦ zmętnione o poranku powietrze, powodujące gorszą widoczność odległych obiektów

ROSA, MGŁĄ, TĘCZA, TEMPERATURA
♦ w nocy nie ma rosy, w dolinach nie występuje mgła
♦ tęcza występująca rano lub przed południem na zachodzie wskazuje zbliżanie się deszczu
♦ w ciągu doby temperatura zmienia się bardzo niezniacznie (zmniejsza się różnica temperatur pomiędzy dniem i nocą)
♦ pozorna bliskość oddalonych obiektów
♦ ranny wesoły śpiew ptaków
♦ wysoko latające jaskółki
♦ motyle latające spokojnie po łące
♦ mrówki intensywnie pracują
♦ kury wcześnie idą spać
♦ wieczorem pojawianie się komarów i muszek
♦ kot wylizujący swoje futro lub wylegujący się na grzbiecie
ROŚLINY, ZWIERZĘTA
przed deszczem:
♦ powój, mniszek lekarski, koniczyna zamykają kwiaty
♦ zamykanie się szyszek sosnowych
♦ uchy i komary gryzą bez opamiętania
♦ ptaki milkną
♦ jaskółki latają niska nad ziemią
♦ żaby siedzą cicho i wychodzą z wody na brzeg
♦ ważki latają nerwowo i nisko
♦ ptaki milkną i chowają się w gałęziach drzew
♦ wróble i kury zażywają piaskowej kąpieli,
♦ kury żerują do późnych godzin wieczornych
♦ pszczoły wracają do ula
♦ mrówki wracają do mrowiska i zatykają wejścia
 
 
Cirrusy występują na dużej wysokości, delikatne chmury, widoczne przy dobrej pogodzie. Mają kształt włókien lub ptasich piór. Występujące w małej ilości i rozrzucone po niebie, poruszające się powoli - utrzymywanie się dobrej pogody. Jeżeli nadciągają i stopniowo gęstnieją - zbliżanie się frontu ciepłego i pogorszenie za kilka dni pogody.

  Cumulonimbus jest to niskia chmura burzowa mocno rozbudowana w pionie, która przynosi grad, silny wiatr, grzmoty i błyskawice. Ma charakterystyczną płaską górną powierzchnię określaną jak kowadło.
Cirrocumulusy wyglądają jak fale wody na powierzchni jeziora. Przesuwające się powoli po niebie są znakiem dobrej pogody i często rozpływają się na niebie.
Jeżeli nadciągają za cirrusami świadczą o zbliżającym się froncie i zmianie pogody.

  Cirrostratus składa się z cząsteczek lodu i tworzy aureolę wokół słońca. Jeśli cirrusy i cirrocumulusy wypełniają całe niebo i ciemniejąc przekształcają się w cirrostratusy to oznacza, że w ciągu doby nastąpi pogorszenie pogody i spadnie deszcz lub śnieg, w zależności od temperatury.
Altocumulusy - jeśli chmury te są rzadkie (nie tworzą ławic), rozrzucone po niebie i poruszają się z małymi prędkościami - wówczas zapowiadają dobrą pogodę. Występują one także zazwyczaj po burzy. Jednak gdy nadciągają z północnego zachody za cirrocumulusami i szybko gęstnieją zapowiadają nadciągające opady.

CHMURY
Nimbostratus - szara warstwa chmur, często ciemna wręcz czarna dająca długotrwałe opady. Jest ostatnią fazą przechodzenia frontu ciepłego, zwiastuje poprawę pogody, lecz czasami dopiero za parę dni.
Cumulusy są łatwo rozpoznawalne, duże, białe, puszyste chmury. Gdy są od siebie oddalone, pojawiają się koło południa i znikają wieczorem są zapowiedzią dobrej pogody. Ale jeśli są duże i składają się z wielu głów (bałwanów), są w stanie spowodować gwałtowną ulewę.   Stratocumulus - szara lub biaława ławica złożona z zaokrąglonych brył, walców itp. pokrywającą całe niebo. Może powodować lekki deszcz, ale zazwyczaj rozpływają się przed późnym popołudniem lub wieczorem.

Stratus - występuje najczęściej jako mglista, szara i prawie jednostajna warstwa, mająca tak niską podstawę, że zasłania wierzchołki wzgórz i wysokich budowli. Może powodować mżawkę. Jeżeli gęstniej w czasie nocy, to przeważnie o poranku zanika dając pogodny dzień.


Strony internetowe
: